DANE PRODUKCYJNE Tytuł oryginalny: Perfect Days. Reżyseria: Wim Wenders. Scenariusz: Wim Wenders, Takuma Takasaki. Zdjęcia: Franz Lustig. Obsada: Kōji Yakusho, Min Tanaka, Tokio Emoto, Arisa Nakano, Yumi Asō. Premiera: MFF w Cannes, maj 2023. Czas trwania: 124 min. O CZYM JEST FILM Cicha, kontemplacyjna opowieść o codzienności mężczyzny imieniem Hirayama, który pracuje jako sprzątacz tokijskich toalet publicznych. Jego egzystencja ułożona jest wokół powtarzalnych rytmów, czułości do małych gestów, analogowej muzyki z kaset magnetofonowych oraz pasji do fotografowania drzew. KONTEKST POWSTANIA Projekt narodził się jako zamówienie w ramach tokijskiej inicjatywy „The Tokyo Toilet”, w której znani architekci (m.in. Tadao Andō, Shigeru Ban) zaprojektowali od nowa publiczne toalety w dzielnicy Shibuya. Wenders rozwinął pomysł promocyjny w pełnometrażową fabułę, pisaną wspólnie z Takumą Takasakim. Film nakręcono w siedemnaście dni zdjęciowych w Tokio. ODBIÓR KRYTYCZNY Jessica Kiang (Variety, 2023): „The new film's humane, hopeful embrace of everyday blessings is enough to make it Wenders' freshest, most rewarding and arthouse-friendly fiction feature in close on 30 years”. Doceniano grę Kōji Yakusho i zdjęcia Franza Lustiga. Za rolę Hirayamy Yakusho otrzymał nagrodę dla najlepszego aktora w Cannes. KONTROWERSJE Slant Magazine opublikował krytyczną recenzję „A Dubious Fetishization of an Ordinary Life”, stawiając pytanie, czy spojrzenie uznanego zachodniego twórcy na skromną, fizyczną pracę nie estetyzuje nadmiernie prostoty i niedostatku. Zwolennicy filmu odpowiadają, że to właśnie pełna godność bez taniej litości stanowi jego siłę. DZIEDZICTWO Film przyniósł Wendersowi najcieplejsze przyjęcie krytyczne od „Buena Vista Social Club” i „Nieba nad Berlinem” i wpisuje się w popandemiczny nurt kina kontemplacyjnego. CIEKAWOSTKI PRODUKCYJNE Tytuł pochodzi od piosenki Lou Reeda „Perfect Day”, która pojawia się w kluczowej scenie. Wszystkie toalety pokazane w filmie istnieją naprawdę. WĄTEK CHRZEŚCIJAŃSKI Postawa Hirayamy niesie ewangeliczny duch ubóstwa ducha, pokory i wdzięczności — bohater nie gromadzi skarbów na ziemi (Mt 6,19-20), lecz dostrzega odbicie Stwórcy w najprostszych cudach natury. HISTORIA KLUBU Wim Wenders nie pojawiał się dotąd w historii seansów klubu — to pierwsze spotkanie klubowiczów z jego twórczością. PYTANIA DO DYSKUSJI 1. Czy rutyna i powtarzalność mogą być źródłem wolności, czy stają się więzieniem? 2. Jak przelotne relacje z drugim człowiekiem wpływają na wewnętrzną harmonię bohatera? 3. W jaki sposób otoczenie definiuje tożsamość Hirayamy? 4. Zarzut „fetyszyzacji zwyczajnego życia” — czy spojrzenie z zewnątrz na cudzą prostotę może być szczere? 5. Czy godność pracy zależy od jej rodzaju, czy od postawy tego, kto ją wykonuje? ŹRÓDŁA: Jessica Kiang, Variety (2023); Slant Magazine (2023); Wikipedia (EN) — Perfect Days; The Criterion Collection.

DANE PRODUKCYJNE Tytuł oryginalny: The Ghost Writer. Reżyseria: Roman Polański. Scenariusz: Robert Harris i Roman Polański, na podstawie powieści Harrisa „The Ghost” (2007). Zdjęcia: Paweł Edelman. Muzyka: Alexandre Desplat. Obsada: Ewan McGregor, Pierce Brosnan, Olivia Williams, Kim Cattrall, Tom Wilkinson, Timothy Hutton. Premiera: Berlinale, luty 2010. Czas trwania: 128 min. O CZYM JEST FILM Anonimowy specjalista od poprawek literackich przyjmuje zlecenie dokończenia pamiętników byłego premiera Wielkiej Brytanii, po tym jak poprzedni współautor zginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Pobyt w odizolowanej posiadłości na amerykańskiej wyspie obnaża sieć intryg związanych z domniemaną współpracą premiera z CIA. Rozwikłanie zagadki grozi utratą życia. KONTEKST POWSTANIA Robert Harris napisał powieść pod wpływem znajomości z Tonym Blairem — postać premiera Adama Langa powszechnie odczytywano jako aluzję do niego. Polański, od 1978 roku niemogący wjechać do USA, kręcił amerykańską wyspę na niemieckiej wyspie Sylt i w studiu Babelsberg. W listopadzie 2009, w trakcie postprodukcji, reżyser został aresztowany w Szwajcarii na wniosek władz USA i dokończył montaż filmu w areszcie domowym w Gstaad. ODBIÓR KRYTYCZNY Roger Ebert (rogerebert.com, 2010) pisał: „Smooth, calm, confident, it builds suspense instead of depending on shock and action” oraz że „Polanski at 76 provides a reminder of directors of the past who were raised on craft, not gimmicks”. Film zdobył Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego reżysera na Berlinale oraz sześć Cezarów. KONTROWERSJE Aresztowanie Polańskiego w trakcie postprodukcji wywołało międzynarodową debatę o granicy między uznaniem dla twórczości artysty a nierozliczoną sprawą karną z 1977 roku — okoliczność, którą krytycy odczytali jako ironicznie bliską losowi bohatera filmu, ściganego wygnańca. DZIEDZICTWO Film uznawany jest za jeden z najbardziej dopracowanych obrazów późnej twórczości Polańskiego i wzorcowy powrót do klasycznego thrillera konspiracyjnego w duchu lat 70. CIEKAWOSTKI PRODUKCYJNE Amerykańską wyspę zagrały plaże Sylt; montaż dokończono w areszcie domowym; Paweł Edelman celowo utrzymywał chłodną, szarą paletę barw budującą klaustrofobiczny nastrój. WĄTEK CHRZEŚCIJAŃSKI Film porusza problem sumienia, odpowiedzialności za prawdę i konsekwencji współudziału w złu — przypomina o ewangelicznej zasadzie, że prawda wyzwala (J 8,32), a ukrywanie nieprawości prędzej czy później wychodzi na jaw. HISTORIA KLUBU Roman Polański nie pojawiał się dotąd w historii seansów klubu — to pierwsze spotkanie klubowiczów z jego twórczością. PYTANIA DO DYSKUSJI 1. Granice kompromisu moralnego w służbie ludziom sprawującym władzę. 2. Wpływ mediów i piarowych mechanizmów na kształtowanie wizerunku polityków. 3. Samotność człowieka skonfrontowanego z machiną państwowej korupcji i tajnych służb. 4. Pojęcie prawdy obiektywnej w świecie zdominowanym przez interesy geopolityczne. 5. Czy twórczość artysty można oceniać w oderwaniu od jego biografii i czynów? ŹRÓDŁA: Roger Ebert (rogerebert.com, 2010); NPR (2010); Wikipedia (EN) — The Ghost Writer (film), The Ghost Writer (soundtrack).

Wciągający, pełen mrocznych tajemnic thriller polityczny, w którym zamknięta przestrzeń surowego nadmorskiego krajobrazu staje się areną niebezpiecznej gry. Anonimowy specjalista od poprawek literackich przyjmuje zlecenie dokończenia pamiętników byłego premiera Wielkiej Brytanii. Pobyt w odizolowanej od świata posiadłości na wyspie szybko obnaża sieć skomplikowanych intryg, zdrady i mrocznych sekretów z przeszłości. Każdy krok pogłębia poczucie osaczenia, a rozwikłanie zagadki grozi utratą życia, udowadniając, że prawda bywa bardziej zabójcza niż fikcja. Nagrody: Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego reżysera na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, sześć Cezarów, w tym za najlepszą reżyserię i najlepszy scenariusz adaptowany. Ocena Filmweb: 7,4/10

Ta cicha, kontemplacyjna opowieść skupia się na codzienności mężczyzny pracującego jako sprzątacz tokijskich toalet publicznych. Jego egzystencja ułożona jest wokół powtarzalnych rytmów, czułości do małych gestów, analogowej muzyki z kaset magnetofonowych oraz pasji do fotografowania drzew. Zamiast wielkich dramatów, produkcja celebruje piękno ukryte w prozaicznych chwilach, samotności oraz uważności na otaczający świat, tworząc hipnotyzujący i głęboko kojący portret współczesnego minimalisty.
Nagrody: Nagroda za najlepszą rolę męską oraz Nagroda Jury Ekumenicznego na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, nominacja do Oscara w kategorii najlepszy film międzynarodowy.
Ocena Filmweb: 7,9/10

Dwie nowe wyspy na Zalewie Szczecińskim noszą dziś imiona dwóch chłopaków z batalionu Parasol — Zabawy i Przygody. Stało się tak dzięki uporowi naszego gościa. W piątek, 18 września, o godzinie 17:00, Zbigniew Antonowicz opowie u nas w klubie, jak to się stało i kim naprawdę byli ci, o których pamięć postanowił ocalić.

Dwunastu przysięgłych zbiera się w zamkniętej sali sądowej, aby wydać wyrok w sprawie o zabójstwo. Wszystkie dowody wskazują na winę oskarżonego chłopaka, a wyrok skazujący oznacza dla niego karę śmierci. Wstępne głosowanie wydaje się jedynie formalnością – jedenastu mężczyzn bez wahania uznaje go za winnego. Zostaje jednak oddany jeden głos sprzeciwu. Rozpoczyna się długa i pełna napięcia narada, w której jedno pytanie o uzasadnioną wątpliwość powoli podważa z pozoru niezbite dowody i zmusza każdego z uczestników do zmierzenia się z własnymi sumieniami.

Nagrody: Złoty Niedźwiedź na Festiwalu Filmowym w Berlinie, 3 nominacje do Oscara (Najlepszy Film, Najlepszy Reżyser, Najlepszy Scenariusz Adaptowany), BAFTA dla najlepszego aktora zagranicznego. Ocena Filmweb: 8,7/10 (widzowie) | 8,6/10 (krytycy)

Na obrzeżach tętniącej życiem metropolii, w cieniu wieżowców, mieści się niewielki dom skrywający nietypową wspólnotę. Żyją skromnie, dzieląc się wszystkim, co mają, a braki w domowym budżecie uzupełniają drobnymi kradzieżami w lokalnych sklepach. Choć ich codzienność opiera się na ciągłym balansowaniu na granicy prawa, w ich cztery ściany wkrada się niezwykła serdeczność i wzajemna troska. Wszystko zmienia się w dniu, gdy postanawiają zaopiekować się małą, porzuconą na mrozie dziewczynką. Pojawienie się nowego domownika przynosi mnóstwo radości, ale i uruchamia lawinę zdarzeń, które wystawią ich sekretny świat na najcięższą próbę. To poruszająca, pełna empatii opowieść o bliskości, poczuciu przynależności i poszukiwaniu miłości w świecie, który łatwo spycha na margines.

Nagrody: Złota Palma na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, nominacja do Oscara oraz Złotego Globu w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny, Cezar za najlepszy film zagraniczny.
Ocena Filmweb: 7,6/10 (widzowie) | 7,9/10 (krytycy)

Willa, w której nikt nigdy nie mieszkał, plaża, która wcale nie jest amerykańska, i reżyser, który nie mógł przyjechać na premierę własnego filmu. Zanim w środę 16 września spotkamy się w klubie na wspólnym seansie, a trzy dni później ruszymy do Świnoujścia i Heringsdorfu, warto poznać historię „Autora widma” Romana Polańskiego — bo to właśnie po śladach tego filmu będziemy chodzić.

Ruszamy na Uznam! Zapraszam młodzież i animatorów Klubu Jego42 na całodniową wycieczkę integracyjną do Świnoujścia i Heringsdorfu — śladami „Autora widma” Romana Polańskiego. Część zdjęć do filmu kręcono właśnie na Uznamie, a ekipa filmowa mieszkała w tym czasie w Heringsdorfie.

Pisarz zatrudniony do napisania wspomnień byłego premiera trafia na trop tajemnicy, która czyni z niego cel niebezpiecznej gry. Odcięta od świata, sztormowa wyspa u wybrzeży Nowej Anglii staje się areną wyścigu z czasem, w którym każda odpowiedź prowadzi do kolejnego, bardziej niebezpiecznego pytania. Nagrody: Srebrny Niedźwiedź za najlepszą reżyserię na MFF w Berlinie oraz kilkanaście innych nagród (łącznie 17), a do tego 14 nominacji. Ocena Filmweb: 7,2/10 (widzowie) | 7,2/10 (krytycy)

Koncert opowiedziany okiem Franciszka Chwalisza

11 września (piątek) o 20:00 gramy razem z Memo — szczecińskim zespołem, który miesza r'n'b, hip-hopowy groove i jazzowe harmonie w jeden, bardzo osobisty dźwięk. Wstęp wolny.

4 lipca, sobota, godzina siódma rano — pod dworcem głównym w Szczecinie stawili się nasi wolontariusze: Krzysztof, Rafał, Maria i Hanna (kilka osób w ostatniej chwili musiało zrezygnować, ale to nie zepsuło humoru). Wcześniej zdążyliśmy jeszcze zaopatrzyć się w prowiant w Lidlu — bo dzień miał być długi.

Kolejna wyprawa animatorów kultury: Uznam, 19 września 2026 - zapraszamy!

Dwa skłócone od lat rody, ogarnięta przemocą przestrzeń nowoczesnego miasta i dwoje młodych ludzi, których połączyło nagłe, bezkompromisowe uczucie. W świecie zdominowanym przez nienawiść, brawurę i bezsensowny konflikt, ich relacja staje się próbą odnalezienia czystości i sensu. Historia prowadzi widzów przez dynamiczny ciąg zdarzeń, w którym namiętność nieuchronnie zderza się z przeznaczeniem, a brak przebaczenia zbiera tragiczne żniwo.
Nagrody: Srebrny Niedźwiedź na MFF w Berlinie (najlepszy aktor) oraz nagroda dla reżysera za wyznaczanie nowych kierunków w sztuce filmowej. 4 nagrody BAFTA: reżyseria, scenariusz adaptowany, muzyka, scenografia. Nominacja do Oscara za scenografię.
Ocena Filmweb: 7,3/10 (widzowie)

Tajemniczy, czarny monolit pojawia się na Ziemi u zarania dziejów, stając się katalizatorem pierwszego kroku ewolucyjnego. Miliony lat później analogiczny obiekt zostaje odnaleziony na Księżycu, wysyłając sygnał w kierunku Jowisza. W ślad za nim w głęboki kosmos wyrusza ekspedycja naukowa. Na pokładzie statku dochodzi jednak do cichego pojedynku między ludzką załogą a zarządzającym systemami pokładowymi sztucznym intelektem. Wyprawa przekształca się w niezwykłą podróż poza granice czasoprzestrzeni i ludzkiego rozumienia.

Nagrody: Oscar za najlepsze efekty wizualne. 3 nagrody BAFTA: scenografia, zdjęcia, dźwięk. Uznawany przez krytyków i historyków kina za jedno z najważniejszych dzieł w historii sztuki filmowej.
Ocena Filmweb: 8,0/10 (widzowie)

Po wakacyjnej przerwie wracamy z nowym sezonem seansów dla młodzieży szkół średnich, prowadzonych przez uczniów XIII LO. Tym razem w programie krótkie formy filmowe oraz spotkanie z organizatorami Szczecin Film Festival, którzy opowiedzą o pracy nad festiwalem i o tym, jak samemu zacząć przygodę z krótkim metrażem. Wstęp wolny, zapisy nie są wymagane.

Rick Blaine, cyniczny Amerykanin prowadzący ekskluzywny lokal w okupowanej przez rząd Vichy Casablance, żyje według zasady „nie nadstawiam karku za nikogo". Jego względny spokój burzy przybycie Ilsy Lund — dawnej miłości z przedwojennego Paryża — u boku jej męża, Victora Laszlo, przywódcy ruchu oporu poszukiwanego przez nazistów. W posiadaniu Ricka znajdują się dwa listy tranzytowe, jedyna szansa pary na ucieczkę do Ameryki. Rick musi wybrać między odzyskaniem utraconej miłości a poświęceniem osobistego szczęścia dla sprawy, w którą sam nie chciał się angażować. Scenariusz powstał na bazie niewystawionej nigdy sztuki „Everybody Comes to Rick's", którą Warner Bros. kupiło tuż po ataku na Pearl Harbor za nietypowo wysoką jak na tamte czasy sumę 20 000 USD. Film miał premierę w Nowym Jorku 26 listopada 1942 roku — zaledwie osiemnaście dni po lądowaniu aliantów w Afryce Północnej i zdobyciu samej Casablanki, co dało studiu darmową, ogromną kampanię promocyjną opartą na autentycznych wydarzeniach. Szeroka dystrybucja w USA (23 stycznia 1943) zbiegła się z konferencją w Casablance, na której Roosevelt i Churchill ustalali dalszy przebieg wojny. Produkcja powstawała pod nadzorem rządowego Office of War Information — producent Hal Wallis nadał jej oficjalny temat „United Nations — Conquered Nations Drama", którego celem było pokazanie, że osobiste pragnienia muszą ustąpić miejsca walce z faszyzmem. Krytycy w 1942 roku byli w większości zachwyceni, choć z różnych powodów. Bosley Crowther pisał w „New York Timesie", że film „sprawia, iż skóra cierpnie, a serce podskakuje", chwaląc scenariusz jako „jeden z najlepszych" i grę aktorską jako „pierwszej klasy". „Variety" przewidywało, że będzie „solidnym hitem kasowym wszędzie", określając go „znakomitą propagandą antyhitlerowską" wplecioną w fabułę na tyle organicznie, że nie razi sztucznością, i doceniając debiut ekranowy Dooleya Wilsona wykonującego „As Time Goes By". „The New Yorker" ocenił film chłodniej, jako „znośny" i „nie dorównujący" poprzedniemu, szpiegowskiemu filmowi Bogarta. Recenzja TIME podsumowała przemianę bohatera lakonicznym „Mr. Bogart at last does the manly thing". Joseph Breen z biura Hays Code sprzeciwiał się sugestiom, że Rick i Ilsa byli kochankami w Paryżu przed jej ślubem — wycięto większość dialogów sugerujących wcześniejszą intymność. To Kodeks Haysa wymusił zmianę pierwotnie planowanego zakończenia (w którym Laszlo miał zginąć, a Rick i Ilsa mogliby razem uciec) na finałowe poświęcenie Ricka. Scenariusz był, jak ujął to jeden z biografów, „potworkiem Frankensteina" — pisany i przepisywany przez wielu autorów (bliźniacy Julius i Philip Epstein oraz Howard Koch), ze scenami dopisywanymi już w trakcie zdjęć; ekipa podobno nie znała ostatecznego zakończenia niemal do końca realizacji. Znacząca część twórców miała osobiste doświadczenie ucieczki przed reżimami totalitarnymi: reżyser Michael Curtiz był węgierskim Żydem z Wiednia, a aktorzy Peter Lorre, Conrad Veidt, S.Z. Sakall i Curt Bois uciekli z Europy przed nazizmem. Film był zakazany w Niemczech (do 1952 w wersji okrojonej, pełnej dopiero od 1975) i w Irlandii — z przeciwnych powodów: naziści nie mogli dopuścić do pokazania siebie w negatywnym świetle, Irlandia obawiała się naruszenia deklarowanej neutralności. „Casablanca" zdobyła trzy Oscary w 1944 roku (Najlepszy Film, Reżyseria, Scenariusz adaptowany) przy sześciu nominacjach. W 1989 roku trafiła do pierwszego rocznika Narodowego Rejestru Filmowego USA jako dzieło „kulturowo, historycznie i artystycznie istotne". Dziś ma 99% pozytywnych recenzji na Rotten Tomatoes i 100/100 na Metacritic. Leonard Maltin nazwał ją „najlepszym hollywoodzkim filmem wszech czasów", a jej kwestie („Zagraj to jeszcze raz, Sam", „Będziemy zawsze mieli Paryż") należą do najczęściej cytowanych w historii kina. Reżyser Michael Curtiz (1886–1962), węgiersko-żydowski emigrant, nakręcił w Hollywood ponad 160 filmów; inne jego ważne tytuły to „Przygody Robin Hooda" (1938), „Aniołowie o brudnych twarzach" (1938), „Młody człowiek z trąbką" (1950) i „Białe Boże Narodzenie" (1954). Film prezentuje głęboko chrześcijańską wizję miłości gotowej do ofiary (agape) i odkupienia. Zamiast namiętności pokonującej wszystkie przeszkody, buduje inną definicję miłości: „chcieć dobra dla drugiego człowieka" — nawet kosztem własnego szczęścia. Rick nie zatrzymuje Ilsy dla siebie, lecz oddaje ją mężowi, uznając, że jej dobrem jest pozostanie przy Victorze i wspólna walka o wolność innych. Publicystyka anglojęzyczna porównuje ten gest do słów Ewangelii Jana: „Poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli" (J 8,32) oraz „Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich" (J 15,13) — Rick oddaje nie życie, lecz własne szczęście. Pytania do dyskusji: Czy rezygnacja Ricka z Ilsy to czysty akt miłości ofiarnej, czy podporządkowanie się „wyższej sprawie"? Czy fakt, że film powstał świadomie jako propaganda antyfaszystowska, umniejsza jego wartość artystyczną, czy nadaje mu siłę? Jak cenzura obyczajowa Kodeksu Haysa ukształtowała dziś kultowy kształt filmu? Jak biografia twórców-uchodźców wpływa na odczytanie filmu? Czy droga Ricka od obojętności do zaangażowania wciąż rezonuje dziś? Co mówi o sile filmu fakt, że zakazano go i w Niemczech, i w Irlandii — z przeciwnych powodów? Źródła: Bosley Crowther (The New York Times, 1942), Variety (1942), TIME (1942), The New Yorker (1942), Bright Lights Film Journal, Collider, Tablet Magazine, Catholic Mom, Wikipedia (EN). Nagrody: 3 Oscary (1944) — Najlepszy Film, Najlepszy Reżyser, Najlepszy Scenariusz Adaptowany. Ocena Filmweb: 8,3/10 (widzowie) | 8,9/10 (krytycy)

Rozwiedziony, niedawno zwolniony inżynier obronny William Foster (Michael Douglas), znany widzom głównie z numeru rejestracyjnego „D-FENS", utyka pewnego upalnego dnia w gigantycznym korku na autostradzie w Los Angeles. Porzuca samochód i rusza pieszo przez miasto, by zdążyć na urodziny córki, choć sąd zakazał mu kontaktu z byłą żoną i dzieckiem. Po drodze zderza się kolejno z koreańskim sklepikarzem, gangiem ulicznym, siecią fast foodów, neonazistowskim właścicielem sklepu z bronią i budowlańcami blokującymi ulicę — a każde spotkanie kończy się eskalacją przemocy. Równolegle śledzimy ostatni dzień służby detektywa Prendergasta (Robert Duvall), jedynego policjanta, który zaczyna łączyć fakty i rozumieć, kim jest sprawca serii incydentów. Premiera przypadła na luty 1993 roku — niespełna dziesięć miesięcy po zamieszkach w Los Angeles z kwietnia 1992 roku (wywołanych uniewinnieniem policjantów bijących Rodneya Kinga), w czasie recesji gospodarczej i masowych zwolnień w przemyśle zbrojeniowym południowej Kalifornii. Bohater — inżynier obronny wyrzucony z pracy — był figurą bardzo aktualną dla ówczesnej publiczności: ucieleśnieniem lęku białej klasy średniej przed utratą statusu w mieście, które samo dopiero co przeszło przez traumę rasowych zamieszek. Scenariusz napisał Ebbe Roe Smith, dawny pracownik korporacyjny, częściowo inspirowany własnymi frustracjami zawodowymi. Już w momencie premiery krytycy zagraniczni skrajnie różnie odczytali intencje filmu — spór trwa do dziś. Vincent Canby („The New York Times") uznał go za najciekawszy komercyjny obraz amerykański tamtego roku i porównał do testu Rorschacha — każdy widz odczyta w nim coś innego o sobie. Roger Ebert („Chicago Sun-Times") bronił filmu przed zarzutami o rasizm, widząc w nim portret wielkiego smutku przechodzącego w obłęd, który może dotknąć każdego, komu każe się poczuć zbędnym. Gene Siskel („Chicago Tribune") ocenił go jako intelektualnie niechlujną, buntowniczą fantazję zemsty pod publiczkę; Hal Hinson („Washington Post") nazwał go brutalnie manipulacyjną fantazją zemsty. Owen Gleiberman („Entertainment Weekly") chwalił go jako złośliwie zabawny thriller o osuwaniu się w szaleństwo. Peter Travers („Rolling Stone") zajął stanowisko pośrednie, a recenzent brytyjskiego serwisu Moria posunął się najdalej, zarzucając scenariuszowi wybiórczą koncentrację agresji bohatera na mniejszościach etnicznych. Dwa bieguny interpretacji: część krytyków widzi w filmie krytykę społeczną — Schumacher demontuje mit „zwyczajnego, zapracowanego faceta" jako niewinnej ofiary systemu, pokazując, że bohater jest chory i niebezpieczny. Inni widzą w nim fantazję zemsty — strukturę każącą widzom kibicować bohaterowi przez większość seansu, z przemocą wobec mniejszości podaną w tonie czarnej komedii, sprzedawaną przez marketing (plakat z Douglasem i strzelbą) dosłownie. Dziś „Upadek" ma status filmu kultowego w dyskusjach o męskości, izolacji i przemocy — stał się punktem odniesienia w memie „literally me", obok Travisa Bickle z „Taksówkarza" czy Arthura Flecka z „Jokera" (2019). Już w 1993 roku „Newsweek" umieścił D-FENS-a na okładce przy artykule o „białej męskiej paranoi". Publicystyka ostatnich lat wskazuje na film jako zapowiedź retoryki politycznej odwołującej się do poczucia krzywdy białych mężczyzn z klasy średniej — to jednak odczytania retrospektywne, a krytycy spierają się, czy nie nadinterpretowują dzieła sprzed ponad trzech dekad. Zdjęcia kręcił Polak — Andrzej Bartkowiak, później znany operator hollywoodzkich hitów akcji („Romeo musi umrzeć", „Speed"). Reżyser Joel Schumacher (1939–2020) łączył kino autorskie z komercyjnymi hitami; inne jego filmy to „St. Elmo's Fire" (1985), „Klient" (1994), „Czas zabijania" (1996) i „Telefon" (2002) — w czwartkowych seansach klubu oglądaliśmy już jego „Klienta" (28.09.2023). Film jest głęboką przestrogą przed zgubnymi skutkami pielęgnowania w sobie gniewu i braku przebaczenia. Główny bohater próbuje naprawiać zepsuty świat zewnętrzny przemocą, ignorując własny stan duchowy i potrzebę nawrócenia. Zderzenie dwóch postaw — Fostera (szukającego sprawiedliwości poprzez zniszczenie) i detektywa Prendergasta (reprezentującego cierpliwość, łagodność i chęć ochrony życia) — zachęca do refleksji nad wezwaniem: „Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj" (Rz 12,21). Pytania do dyskusji: Czy Schumacher krytykuje bohatera, czy pozwala widzom cieszyć się jego przemocą przed finałową karą? Co różni reakcje D-FENS-a i Prendergasta na poczucie bezsilności? Czy skala przemocy wobec konkretnych grup jest uzasadniona dramaturgicznie, czy wybiórcza? Czy dzisiejsze odczytania filmu (retoryka „zapomnianego białego mężczyzny", porównania do „Jokera") to uczciwa interpretacja, czy nadinterpretacja? Jak przestrzeń miejska wpływa na eskalację zachowania bohatera? Czy taki film mógłby dziś powstać w głównym nurcie Hollywood? Źródła: Vincent Canby (The New York Times, 1993), Roger Ebert (Chicago Sun-Times, 1993), Gene Siskel (Chicago Tribune, 1993), Hal Hinson (The Washington Post, 1993), Owen Gleiberman (Entertainment Weekly, 1993), Peter Travers (Rolling Stone, 1993), Moria Reviews, lloydianaspects.co.uk, Metacritic, IMDb Critic Reviews, Rotten Tomatoes Editorial, Wikipedia (EN). Nagrody: Nominacja do Złotej Palmy — konkurs główny MFF w Cannes (1993). Ocena Filmweb: 7,7/10 (widzowie)

W opanowanym przez wojnę świecie jedno miejsce staje się punktem zbiegu dla uciekinierów, szpiegów i ludzi szukających szansy na nowe życie. W cieniu niebezpieczeństwa, w eleganckim lokalu wypełnionym dymem tytoniowym i dźwiękami pianina, krzyżują się losy ludzi z odmiennych światów. Właściciel przybytku, sprawiający wrażenie obojętnego na światowe konflikty, zostaje zmuszony do stawienia czoła własnej przeszłości, gdy w jego drzwiach pojawia się dawna miłość w towarzystwie bohatera ruchu oporu. Staje przed trudnym wyborem między osobistym uczuciem a wyższym obowiązkiem.

Nagrody: Trzy Oscary, w tym za Najlepszy Film, Najlepszą Reżyserię oraz Najlepszy Scenariusz Adaptowany. Uznawana przez American Film Institute za jedno z największych arcydzieł w historii kina.
Ocena Filmweb: 8,3/10 (widzowie) | 8,9/10 (krytycy)

Zwyczajny, upalny dzień w wielkiej metropolii staje się tłem dla niespodziewanego załamania psychicznego człowieka, który tkwiąc w gigantycznym korku, postanawia porzucić swój samochód i pieszo udać się w poprzek miasta. Jedynym celem jego wędrówki jest dotarcie na urodziny małej córki. W trakcie podróży przez miejską dżunglę zderza się z absurdami codzienności, agresją oraz obojętnością otoczenia, co stopniowo eskaluje w kierunku bezkompromisowej fali odwetu. Śladem nieprzewidywalnego wędrowca rusza doświadczony policjant, dla którego jest to ostatni dzień przed przejściem na emeryturę.

Nagrody: Nominacja do Złotej Palmy na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes.
Ocena Filmweb: 7,7/10 (widzowie)

We wtorek 18 sierpnia o godz. 17:00 w Klubie Jego42 odbędzie się spotkanie Klubu Historycznych Gier Planszowych IPN. To kolejna okazja, żeby przetestować prototyp figurkowej gry bitewnej „Godzina W", która w angażujący sposób rekonstruuje wydarzenia na warszawskiej Woli w pierwszych dniach sierpnia 1944 roku — obronę cmentarza kalwińskiego przez batalion „Parasol". Nie jest to typowa gra planszowa. Teren zmagań tworzą modularne elementy wykonane ze styroduru, mchu stabilizowanego, płytek PCV czy gałęzi. Każdy gracz w ramach swojej drużyny dowodzi jednym lub dwoma żołnierzami i walczy o panowanie nad strategicznymi punktami rozmieszczonymi na makiecie. Pod koniec rundy sumuje się zdobyte punkty, za które można zakupić specjalne karty aktywujące historyczne wydarzenia z powstania warszawskiego, dające określone korzyści jednej ze stron. Wstęp wolny, wydarzenie otwarte dla wszystkich. Al. Jana Pawła II 42 u16, 70-413 Szczecin (Plac Grunwaldzki, piwnica pod apteką od ul. Śląskiej).

Trudne emocje, poszukiwanie autentyczności i subtelna granica między cierpieniem a nadzieją — za nami wyjątkowy wieczór autorski wokół tomiku poezji „Lepsze rzeczywistości” Natalii Kupińskiej, zorganizowany w kameralnych przestrzeniach Klubu Jego 42. Spotkanie poprowadziła wolontariuszka Aniela Kołakowska.

Podczas wojen napoleońskich brytyjski okręt wojenny zostaje wyznaczony do przechwycenia znacznie silniejszej jednostki wroga. Niespodziewany atak przeciwnika doprowadza do ciężkich uszkodzeń statku, jednak dowódca nie zamierza się wycofać. Rozpoczyna się bezwzględny pościg przez dwa oceany, prowadzący wprost na niebezpieczne, sztormowe wody wokół Przylądka Horn i dziewicze rejony Wysp Galapagos. W walce z żywiołem i nieuchwytnym wrogiem załoga musi wznieść się na wyżyny dyscypliny, poświęcenia oraz wzajemnego zaufania.
Nagrody: 2 Oscary (zdjęcia, montaż dźwięku) przy aż 10 nominacjach (w tym Najlepszy Film, Reżyseria), 4 nagrody BAFTA.
Ocena Filmweb: 7,6/10 (widzowie) | 7,6/10 (krytycy)

Przeplatające się losy czwórki nieznajomych tworzą gęstą sieć miłosnych zależności, namiętności i rozczarowań. Przypadkowe spotkanie początkującego pisarza i tajemniczej striptizerki staje się początkiem burzliwej relacji, w którą wkrótce wkraczają odosobniona fotografka oraz charyzmatyczny lekarz. Wciągnięci w niebezpieczną grę emocjonalną bohaterowie nieustannie przekraczają granice lojalności, szukając bliskości, ale też zadając sobie nawzajem głębokie rany. To historia o tym, jak łatwo mylić fascynację z miłością oraz jak wysoką cenę płaci się za nieumiejętność przebaczenia.

Nagrody: 2 Złote Globy oraz 2 nominacje do Oscara dla czołowej obsady.
Ocena Filmweb: 7,3/10 (widzowie) | 7,1/10 (krytycy)

W latach międzywojennych Warszawa nie była miastem nadmiernie religijnym. Ten stan rzeczy uległ zmianie po wybuchu II wojny światowej. Podczas okupacji, pod wpływem szoku wywołanego upadkiem państwa i stałego zagrożenia życia, tysiące warszawiaków wróciło do regularnych praktyk religijnych. Trudne warunki życia podczas Powstania Warszawskiego spowodowały dalsze pogłębienie wiary w opiekę Bożą i potrzebę życia sakramentalnego. W ogarniętym walkami mieście posługę kapłańską pełniło ok. 150 księży katolickich. Dzielili powstańczy los z ludnością cywilną i walczącymi żołnierzami – odprawiali nabożeństwa na warszawskich podwórkach, w ocalałych kościołach, piwnicach i szpitalach, udzielali ślubów, chrztów, absolucji zbiorowej żołnierzom, organizowali pogrzeby, pomagali w łączeniu rodzin i zdobywaniu żywności oraz lekarstw. Pełna poświęcenia posługa duszpasterska – prowadzona niejednokrotnie pod gradem kul – niosła pociechę, wsparcie duchowe, pomagała zwalczać zwątpienie. Ważnym jej elementem było też krzepienie serc – podnoszenie na duchu ludności i wojska.

W wyprodukowanym przez Biuro Edukacji Narodowej IPN filmie wykorzystano materiały z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego oraz archiwalne fotografie i wideo. Dokument trwa 30 minut. Produkcja: Instytut Pamięci Narodowej. Scenariusz i reżyseria: Korek Bojanowski. Zdjęcia: Łukasz Perkowski. Montaż: Piotr Paruch. Muzyka: Damian Pietrasik. Koordynator projektu: Konrad Starczewski. Projekcja w ramach cyklu Kadry Pamięci, realizowanego z inicjatywy Jakuba Wojewody z IPN. Wstęp wolny.

W przeddzień wspomnienia św. Maksymiliana Kolbe zobaczymy poruszający dramat historyczny przenosi widzów w najciemniejsze kulisy obozowej rzeczywistości, skupiając się na dramatycznych czternastu dniach spędzonych w celi śmiercionośnego odosobnienia. Zamiast epatować beznadzieją, obraz ukazuje niezwykłą przemianę miejsca cierpienia w przestrzeń modlitwy, otuchy i miłości silniejszej niż śmierć. To przejmujący hołd złożony ludzkiej godności oraz świadectwo heroicznego poświęcenia życia za drugiego człowieka.

Wyróżnienia: patronat honorowy Konferencji Episkopatu Polski, film wpisany w obchody Jubileuszu Nadziei. Ocena Filmweb: 7,2/10 (widzowie)

W prowincjonalnej parafii dochodzi do zderzenia dwóch całkowicie przeciwnych światów. Miejscowy duszpasterz, słynący z niezłomnej życzliwości i bezgranicznego optymizmu, przyjmuje pod swój dach osoby skazane na prace społeczne, aby pomóc im w powrocie do społeczeństwa. Do grupy dołącza uosobienie agresji oraz nienawiści – człowiek przesiąknięty radykalną ideologią, dla którego dobroć gospodarza staje się osobistym wyzwaniem. Gdy nowo przybyły otrzymuje proste zadanie upieczenia ciasta z owoców rosnących w przykościelnym ogrodzie, na drodze do celu stają ciągłe, niemal plagiologiczne przeszkody, zmuszające obydwu mężczyzn do skonfrontowania swoich najgłębszych przekonań i życiowych traum.

Nagrody: liczne nagrody filmowe (w tym za Najlepszy Film i Najlepszy Scenariusz Oryginalny), Nagroda Publiczności na trzech międzynarodowych festiwalach, oficjalny kandydat do Oscara. Ocena Filmweb: 7,7/10 (widzowie) | 7,3/10 (krytycy)

W piątek gościmy Natalię Kupińską z premierą jej debiutanckiego tomiku "Lepsze rzeczywistości" — zbioru wierszy, który mówi o miłości bez upiększeń. Autorka zestawia w nich idealizowane uczucia z codziennością, która potrafi być brutalna, i przygląda się relacjom przez pryzmat przemijania, pamięci i tego metafizycznego lęku, który towarzyszy nam, kiedy próbujemy zatrzymać chwilę. To będzie wieczór dla osób, które lubią czytać uważnie — zanurzyć się w cudzych wspomnieniach i uniesieniach, a potem zderzyć je z własnymi. W programie: rozmowa z autorką, czytanie wybranych wierszy, pytania od publiczności i otwarta dyskusja.

Będzie też można kupić tomik i zamienić kilka słów z Natalią przy kawie.
Wstęp wolny. Liczba miejsc ograniczona.

Wieloletnia, spokojna codzienność dwójki emerytowanych nauczycieli muzyki zostaje gwałtownie zaburzona przez nagłe pogorszenie stanu zdrowia i postępującą niepełnosprawność. Dotychczasowe relacje oparte na intelektualnej bliskości, szacunku i czułości zderzają się z bezwzględną rzeczywistością fizycznego zanikania. W zamkniętej przestrzeni mieszkania rozgrywa się poruszająca próba sił między oddaniem, bezsilnością a trudnymi decyzjami wymuszonymi przez nieuchronny upływ czasu.

Nagrody: Złota Palma na Festiwalu w Cannes, Oscar dla Najlepszego Filmu Nieanglojęzycznego, Złoty Glob oraz 5 Nagród BAFTA.

Ocena Filmweb: 7,6/10 (widzowie) | 8,1/10 (krytycy)

Młoda kobieta próbuje odnaleźć równowagę psychiczną po przeżytym wypadku samochodowym. Osadzona w przygnębiającym, surowym krajobrazie przemysłowym portowego miasta, odczuwa rosnącą obcość wobec otoczenia, własnej rodziny oraz otaczającej ją cywilizacji. Pojawienie się przyjaciela męża i próba zbliżenia się do niego stają się rozpaczliwym poszukiwaniem zrozumienia i ucieczką przed paraliżującym lękiem, w świecie, w którym tradycyjne wartości ustępują miejsca zimnej technologii.

Nagrody: Złoty Lew oraz Nagroda FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji.

Ocena Filmweb: 7,3/10 (widzowie) | 7,6/10 (krytycy)